ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Οι ρίζες του ανθηρού πολιτισμού του νησιού της Κέρκυρας που αφορά ιδιαιτέρως το θέατρο, την λογοτεχνία και την αρχιτεκτονική πρέπει να αναζητηθούν στο ξεχωριστό ιστορικό παρελθόν.
Η έλλειψη της Τουρκικής κατοχής η οποία τρομοκρατούσε όλο το Αιγαίο και η επιρροή του Βυζαντινου και Ενετικού πολιτισμού έκαναν στην Κέρκυρα να αναπτυχθεί ένας πολιτισμός συνδεδεμένος με την παράδοση, αλλά ταυτόχρονα να εμπλουτιστεί απο τις συνήθειες των άλλων δυτικών πολιτισμών.
Στο παρελθόν αποτελούσε το κέντρο της πολιτισμικής αναγέννησης, όπου ζωγράφοι, ποιητές και καλλιτέχνες συγκεντρώθηκαν και δημιούργησαν διάφορους οργανισμούς όπως την Αναγνωστική Εταιρία και την Ιόνιο Ακαδημία.
Ανάμεσα σε αυτούς υπήρχαν ο Δ.Σολομός Πολυλάς, Μαρκοράς.
Ιδρύθηκε ακόμη ένα σχολείο μοντέρνας μουσικής απο τον συνθέτη Μάντζαρο καθώς επίσης και η πρώτη φιλαρμονική.
Στη συνέχεια περιγράφουμε ξεχωριστά ορισμένα σημαντικά πολιτισμικά στοιχεία της τέχνης, λογοτεχνίας της μουσικής, του θεάτρου και της αρχιτεκτονικής.


ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Με την άφιξη του Διονύσιου Σολομού στην Κέρκυρα το 1828 δημιουργήθηκαν οι βάσεις για την δημιουργία ενός καινούργιου πνευματικού κύκλου που θα προωθούσε την μοντέρνα Ελληνική λογοτεχνία.
Έτσι δημιουργήθηκε η Ιόνιος σχολη που εξαπλώθηκε σε όλο το Ιόνιο.
Ακόμα και αν οι Ενετοί δεν ενθάρρυναν μια πνευματική ανάπτυξη, πολλοί Κερκυραίοι αποφάσισαν να πάνε στην Ιταλία να σπουδάσουν και μετά επέστρεφαν για να προωθήσουν την εκπαίδευση.
Ανάμεσα στις συζητήσεις των διαφόρων πνευματικών κύκλων ξεχωριστή θέση είχε η διαφωνιά για το ποιά πρέπει να καθιερωθεί ως η επίσημη γλώσσα η Δημοτική ή η Καθαρεύουσα.
Ο Σολομός και το μεγαλύτερο μέρος των συγγραφέων προτιμούσαν την Δημοτική και έγραψαν τα έργα τους μόνο σε αυτή την γλώσσα.
Ανάμεσα στις προσωπικότητες που επιρρέασαν τον πολιτισμό της Κέρκυρας υπήρχαν:
- Σοφιανός, γνωστός επείδη μετάφρασε πολλά κείμενα απο τα αρχαία
- Ο ιστορικός Μαρμορας (1618-1684), ο πρώτος που έγραψε την ιστορία του
νησιού
- Οι ιστορικοί Μουστοξυδης και Ρομανός
- Ο φιλόσοφος και μαθηματικός Βούλγαρης (1716-1806)
- Ο θεολόγος, συγγραφέας και μαθηματικός Θεοτόκης (1731-1800) που ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τις Φυσικές επιστήμες στην Ελλάδα και μετέφρασε πολλά έργα του Shakespeare
- O ποιητής Πιέρης (1776-1852)
- Ο λογοτέχνης Δελβινιώτης (1770-1850), που έγινε διάσημος για την μεταφρασή του στα Ιταλικά της Οδύσσειας
- Ο ποιητής Δ. Σολομός (1798-1857) που έγραψε τον Ϋμνο στην Ελευθερία που μετέπειτα έγινε ο Ελληνικός Εθνικός Ϋμνος
- Ο φιλόσοφος Αρμένης που πίεσε για να γίνουν τα μοντέρνα Ελληνικά η επίσημη γλώσσα της Ιονίου Πολιτείας.
- Ο κριτικός Καλοσγούρος, γνωστός για τις μεταφράσεις του
- Ο ποιητής Μαβίλης που έγραψε πολυάριθμα σονέτα και μετάφρασε έργα των P.B.Shelley, Byron, Schiller και πολλών άλλων.
- Ο καθηγητής Ιατρικής Ζαβιτζιάνος (1810-1881) συγγραφέας πολλών βιβλίων Ιατρικής. Ίδρυσε και το πρώτο ιδιωτικό σχολείο θηλέων.

Σήμερα η λογοτεχνική παράδοση συνεχίζεται απο 3 οργανισμούς την Αναγνωστική Εταιρία, την Ένωση σπουδών και το Πανεπιστήμιο.


ΤΕΧΝΗ
Η τέχνη στην Κέρκυρα επιρεάστηκε απο τις διάφορες κατοχές και απο τους πολλούς καλλιτέχνες που μεταφέρθηκαν στο νησί φέρνοντας μαζί τους τις γνώσεις τους.
Η πρώτη κεραμική σε ρυθμό γεωμετρικό παίρνει την έμπνευση απο την Κορινθιακή κεραμική, αλλά τον VI αιώνα π.χ ξεκίνησαν να δημιουργούνται έργα κεραμικής σε Κερκυραικό ρυθμό.
Την Κλασσική εποχή οι γλύπτες μελετούσαν κυρίως την ανθρώπινη μορφή.
Την Ελληνιστική εποχή εστίασαν στο ρεαλισμό αυτού που είτε ζωγράφιζαν είτε σμίλευαν, ενώ στην Βυζαντινή περίοδο οι ζωγράφοι ζωγράφιζαν ως επι το πλείστον το εσωτερικό εκκλησιών (θρησκευτικά θέματα).
Ο XVI αιώνας είναι η περίοδος όπου αρχίζει μια καλλιτεχνική ανάπτυξη στο νησί με πολλόυς ζωγράφους της Κρητικής Σχολής που αποδρούσαν απο το νησί τους εξαιτίας των Τούρκων και έβρισκαν καταφύγιο στην Κέρκυρα.
Ακόμη και σήμερα σε πολλές εκκλησίες αλλά και στο Βυζαντινό μουσείο υπάρχουν εικόνες απο τον Μ. Δαμασκηνό, Παλλάδα, Ε. Λομβάρδο, Γ. Κοτζιά και Γ. Κορτεζά που ανήκαν στην Κρητική Σχολή.
Τον επόμενο αιώνα τα πιο σημαντικά ονόματα της ζωγραφικής στο νησί είναι εκείνα του Ε. Τζανε και Τ. Πουλάκη.
Ο Εμμανουήλ Τζάνες γεννήθηκε στην Κρήτη, αλλά έζησε στην Κέρκυρα απο το 1646 έως το 1655 και πολλά απο τα έργα του βρίσκονται στις εκκλησίες του Αγίου Ιάσωνα και Σωσίπατρου (5 εικόνες) Αγιού Νικόλαος των Γερόντων, Παναγία των Ξένων και του Αγίου Γεωργίου στο παλαιό φρούριο (6 εικόνες) καθώς επίσης και στο Βυζαντινό μουσείο.
Ο Θ. Πουλάκης κατάγεται απο την Κρήτη και ήρθε στην Κέρκυρα στο δεύτερο μισό του αιώνα.
Τα έργα του βρίσκονται στο Βυζαντιν ό μουσείο, σε μιά εκκλησία στην Κασσιόπη και στο μοναστήρι Πλατυτέρα.
Ο XVIII αιώνας χαρακτηρίζεται απο απο την επιρροή των Ενετών και απο το τέλος της ορθόδοξης παράδοσης με τις θρησκευτικές εικόνες.
Πολλοί είναι οι σημαντικοί ζωγράφοι της εποχής, όμως αυτός που ξεχωρίζει είναι ο Π. Δοξαράς που θεωρείται ο ιδρυτής της Σχολής ζωγραφικής των Ιονίων, όπου η ζωγραφική απομακρύνεται οριστικά απο την Βυζαντινή παράδοση.
Ο Δοξαράς είναι και ο δημιουργός της ζωγραφικής με λάδι και η πιο μεγάλη του δουλεία είναι η διακόσμηση της οροφής της εκκλησίας του Αγίου Σπυριδώνου.
Ανάμεσα στους γλύπτες υπάρχουν ο Π. Προσαλέντης, ο πρώτος που είχε νεοκλασσικό στιλ και ο Καλοσγούρος του οποίου ξεχωρίζει το μαρμάρινο μπούστο της κοντέσας Helen Mocenigo.
Οι καλλιτέχνες που συνδέουν την παράδοση του περασμένου αιώνα στις μέρες μας είναι ο γλύπτης Δ. Βεγιας (ο πρώτος που χρησιμοποιήσε την τέχνη της χαρακτικής), ο τοπιογράφος Παχης που ίδρυσε μιά σχολή ζωγραφικής, ο ζωγράφος που ειδικευόταν στην ζωγραφική με νερομπογιές Α. Γιαλλινάς, ο προσωπογράφος Γ. Σαμαρτζης με στίλ που θυμίζει τον Γαλλικό ιμπρεσιονισμό και τον ζωγράφο και γλύπτη Μ Ζαβιτζιανος που είναι διάσημος για τις λιθογραφίες του.


ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
Τα πρώτα παραδείγματα αρχιτεκτονικής αντιγράφουν τους Κορίνθιους, στο Κανόνι ακόμη και σήμερα υπάρχουν τα υπολείμματα του κυκλικού τάφου του Μενηκράτη και διάφοροι Δωρικοί ναοί.
Ορισμένα διακοσμητικά στοιχεία όπως το έμβλημα της Μέδουσας και το πέτρινο σκαλιστό λιοντάρι σήμερα φυλάσονται στο Αρχαιολογικό μουσείο.
Κατά την διάρκεια της Βυζαντινής κυριαρχίας κατασκευάστηκαν πολλές εκκλησίες σε Βυζαντινό ρυθμό με έναν κεντρικό θόλο που στηρίζεται με 4 τόξα και με μικρούς θόλους στις 4 γωνίες και 3 αψίδες ανατολικά. Δυστηχώς σήμερα ελάχιστες έχουν διασωθεί απο τους σεισμούς.
Στις μέρες μας είναι διαφόρων ειδών οι παλαιές κατασκευές που υπάρχουν στο νησί.
Στην ύπαιθρο το μεγαλύτερο μέρος των σπιτιών είναι απλά, απο πέτρα με κατηφορική ξύλινη σκεπή και με ένα ή δύο ορόφους.
Είναι τα τυπικά σπίτια σε Βυζαντινό στιλ που χαρακτηρίζονται απο εξωτερικές σκάλες και βέραντες.
Μετά την ένωση των Ιονίων νήσων με την Ελλάδα βελτιώθηκε η οικονομική κατάσταση του νησιού που έφερε και άλλαγή στην αρχιτεκτονική.
Τα σπίτια άρχισαν να διακοσμούνται με νεοκλασσικά στοιχεία και καμάρες.
Αντίθετα η παλαιά πόλη της Κέρκυρας έχει μια τελείως διαφορετική ιστορία.
Η πρώτη πόλη της Κέρκυρας που κατασκευάστηκε τον XIII αιώνα σήμερα δεν υπάρχει πιά, μόνο ορισμένα ερείπια στην Παλαιόπολη.
Η σημερινή παλαιά πόλη ανέρχεται στην Ενετική και Αγγλική περίοδο.
Τα κτίρια αυτά έχουν περάσει πολέμους, πολιορκίες και φτώχεια για να φθάσουν μέχρι σήμερα.
Τα Ενετικά κτίρια κατασκευάστηκαν σε μικρά κτήματα και για να μπορέσουν να εκμεταλευθούν καλύτερα τον χώρο δημιουργήθηκαν πιο πολλοί όροφοι με λιτές προσόψεις, χωρίς αυλές και εσωτερικά χωρίς διαδρόμους και χωρίς εγκαταστάσεις υγιεινής.
Αναγνωρίζονται ακόμη και σήμερα απο τα τοποθετημένα συμμετρικά παράθυρα, απο τις κεντρικές εισόδους, τις καμάρες, τα πέτρινα μπαλκόνια, τα πράσινα παντζούρια με το λευκό πλαίσιο.
Τα κτίρια για τους ευγενοίς διαθέτουν ένα πιο επιμελημένο στιλ και ξεχωρίσουν απο την σκαλισμένη κεντρική είσοδο και απο τις άλλες διακοσμήσεις.
Σε σύγκριση με τα Ενετικά κτίρια τα Αγγλικά είναι πιο ψηλά και σχεδιασμένα και κατασκευασμένα με περισσότερη φροντίδα για τις λεπτομέρειες.
Υπάρχει επίσης και η κατασκευή μπάνιου.
Στην πόλη εκτός απο τα κτίρια υπάρχουν και πολλές εκκλησίες, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων κατασκευάστηκε ανάμεσα στο 1550 και το 1750.
Οι περισσότερες είναι βασιλικές (στιλ αρχιτεκτονικό) με ξύλινη οροφή, την Αγία τράπεζα και γυναικωνίτη.
Ξεχωριστά είναι και τα καμπαναριά και οι οροφές που είναι διακοσμημένες με θρησκευτικές αναπαραστάσεις με επίχρυσα πλαίσια.
Ένας απο τους αρχιτέκτονες που εργάστηκαν στην Κέρκυρα είναι ο Χρόνης που σχεδίασε το σπίτι του Καποδίστρια, το Ιόνιο Κοινοβούλιο, την ιόνιο Τράπεζα, πολλά ιδιωτικά κτίρια, την εκκλησία της Αγίας Σοφία και την εκκλησία της Μανδρακινας.


ΜΟΥΣΙΚΗ
Για τους Κερκυραίους η μουσική αποτελεί ένα πάθος που έχει μακρινές ρίζες, απο την Ενετική κατοχή πραγματοποιούνταν μουσικά θεάματα στις πλατείες.
Η μουσική είναι ένας συνδιασμός απο Ελληνικά και Βυζαντινά στοιχεία με επιρροές απο τους Ενετούς και τους Άγγλους.
Συνυπάρχουν την ίδια στιγμή σερενάτες, λαικά τραγούδια, θρησκευτικοί ύμνοι, λυρικές όπερες.
Οι Ενετοί εισήγαγαν την όπερα και εγκαινίασαν το πρώτο θέατρο που ονομάστηκε San Giacomo όπως η γειτονική εκκλησία (το σημερινό δημαρχείο), το 1733 με μιά μουσική παράσταση.
Την περίοδο της Αγγλικής κατοχής άνοιξε το πρώτο μουσικό σχολείο απο τον Ν.Μ.άντζαρο, ο οποίος έγινε διάσημος γιατί συνέθεσε την μελωδία για το ποίημα του Σολομού που αργότερα έγινε ο εθνικός ύμνος.
Ο Μάντζαρος συνέθεσε πολλές συμφωνίες, αλλά το πάθος του παρέμεινε η διδασκαλία και είχε πολλούς μαθητές όπως Σ.Ξυνδας, ο συνθέτης της πρώτης Ελληνικής όπερας.
Υπήρχαν και άλλοι σημαντικοί συνθέτες στην Κέρκυρα όπως ο Σαμαράς, ένας απο τους ιδρυτές της Ιταλικής Σχολής της ¨Οπερας και ο συνθέτης του ύμνου για τους Ολυμπιακούς αγώνες (Αθήνα 1986) και αργότερα οι αδελφοί Καίσαρη που ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν στρατιωτική μπάντα στην Ελλάδα.
Η πρώτη οργάνωση μουσικού χαρακτήρα που ιδρύθηκε στην Κέρκυρα το 1840 ήταν η Φιλαρμονική της Κέρκυρας της οποίας η πρώτη έκθεση ήταν τον επόμενο χρόνο κατά την διάρκεια της λιτανείας του Αγίου Σπυριδώνου.
Ο κύριος λόγος που οδήγησε στην δημιουργία της πρώτης φιλαρμονικής ήταν η άρνηση των Άγγλων να παίξουν μουσική στις θρησκευτικές εκδηλώσεις.
Πενήντα χρόνια αργότερα δημιουργήθηκε η Φιλαρμονική Μάντζαρος και ακόμη μία το 1980 που ονομάστηκε Φιλαρμονική Ένωση Καποδίστριας. Σήμερα υπάρχουν 18 σε όλο το νησί.
Εκτός απο τις διάσημες φιλαρμονικές υπάρχουν και πολλές χορωδίες όπως η Κερκυραική Σερενάτα, η Δημοτική χορωδία και η χορωδία της Κέρκυρας που αποτελείται απο 50 μέλη και έχει συμμετάσχει σε διάφορες εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Αυτές η χορωδίες έχουν ένα ρεπερτόριο που αποτελείται απο σερενάτες, κλασσικά τραγούδια, όπερα, μιούζικαλ, μοντέρνα και παλαιά τραγούδια.
Επίσης υπάρχουν στο νησί 2 ωδεία ένα στην πόλη και το άλλο στην Λευκίμη.
Το Ωδείο της Κέρκυρας έρχεται δεύτερο απο εκείνο της Αθήνας και συμπεριλαμβάνει διάφορα σχολεία για το τραγούδι, την σύνθεση, τα πνευστά, την εκκλησιαστική Βυζαντινή μουσική και την μουσική πληροφορική.
Η μουσική εκπαίδευση στην Κέρκυρα είναι πολύ ζωντανή και το αποδεικνύουν όλοι οι μουσικοί οργανισμοί που υπάρχουν στο νησί που επιθυμούν να διατηρηθεί η μουσική παράδοση αλλά και να εισαχθεί και η μοντέρνα μουσική και τα όργανα.


ΘΕΑΤΡΟ
Το πρώτο θέατρο άνοιξε στην Κέρκυρα απο τους Ενετούς το 1720.
Το σημερινό δημαρχείο ήταν η στοά των ευγενών που μετατράπηκε στο λυρικό θέατρο San Giacomo (απο το όνομα του καθολικού ναού που υπήρχε στην ίδια πλατεία).
Το θέατρο υπήρξε πολύ αγαπητό απο τους Κερκυραίους που ακόμα και κατά την διάρκεια της Ρωσο-τουρκικής πολιορκίας το 1798 έμεινε ανοικτό και ενεργό.
Το 1903 το θέατρο San Giacomo έγινε η έδρα του δημαρχείου και κατασκευάστηκε ένα μεγαλύτερο θέατρο που όμως καταστράφηκε κατά την διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Σήμερα τα θεάματα παρουσιάζονται στο δημοτικό θέατρο και στα 2 φρούρια του νησιού και οι θεατρικές οργανώσεις στο νησί είναι πολυάριθμες.
Ανάμεσα στις πιο σημαντικές είναι το Κέρκυραικό Μπαλέτο (μπαλέτα με χαρακτήρα φολκλορ ή βασισμένα σε τοπικούς μύθους), η Κερκυραική Σκηνή (έχει παρουσιάσει πολλά δράματα και την πρώτη τραγωδία απο μη επαγγελματίες) και το θεατρικό εργαστήρι Φαιάκες (ένα νεανικό γκρούπ που πειραματίζεται με πρωτότυπα και ξεχωριστά έργα).

 

 
Corfu-KerkyraΕπικοινωνία Corfu-Kerkyra.eu